Nederlandse directheid als troef in Zuid Frankrijk

,,Fransen kunnen heel goed zeuren en er ontzettend lang over doen. Verhalen duren makkelijk drie uur zonder dat er een beslissing wordt genomen. En daar word ik helemaal gillend gek van”, zegt Erwin Warmerdam. Hij runt al 26 jaar een fietsenzaak in Montpellier. Zijn belangrijkste business les? Blijf Nederlander. Gebruik die directheid juist in je voordeel.

Het zakendoen in Frankrijk vraagt om geduld. Om diplomatie. Om begrip voor hiërarchie en protocol. Maar wie te veel meebuigt, verliest zijn identiteit. En daarmee ook zijn onderscheidend vermogen. Dat ontdekten drie Nederlandse ondernemers in Zuid-Frankrijk. Ze vochten tegen bureaucratie. Vonden het wiel steeds opnieuw uit. En ze leerden omgaan met een werkcultuur waarin om vijf uur stipt de chatmedewerker stopt. Maar ze maakten er allemaal wel een succes van.

Frankrijk trekt nog steeds veel Nederlandse ondernemers. Het land biedt kansen in toerisme, horeca en retail. Maar de uitdagingen zijn groot. De sociale lasten liggen bijna dubbel zo hoog als in Nederland. Vergunningen duren jaren. En de cultuurverschillen zijn groter dan verwacht. Toch zijn er volop successen te boeken. Mits je de juiste strategie hanteert.

In deze aflevering van Grenzeloos Ondernemen praat presentator Folkert Tempelman met drie ondernemers in Montpellier en omgeving. Erwin Warmerdam van fietsenzaak W Ville & Vélo in Montpellier. Thijs van Lierop van strandtent Mango’s Beach Bar in Cap d’Agde. En wijnboer Ronald van Breemen van wijngaard Le Mazelet in Saint Félix de Pallières. Ze delen hun grootste fouten, hun slimste zetten en hun meest waardevolle lessen.

Van Parijs naar de Cévennes

Erwin begon zijn carrière als beurshandelaar in Amsterdam. Met gekleurde jasjes, twee telefoons tegelijk en een hoog ADHD-gehalte, zoals hij het zelf omschrijft. Na vier jaar in Amsterdam werkte hij acht jaar op de beurs van Parijs. Maar toen hij vader wilde worden, trok hij de stekker eruit. ,,Het leek me heel ongezond om als beurshandelaar vader en moedertje te spelen”, vertelt hij.

Erwin kocht een oude boerderij in de Cévennes. Hij verbouwde alles van boven tot onder. Maakte er vijf chambres d’hôtes van en runde er veertien jaar lang een camping naast. Tot de kinderen ouder werden. En het platteland te geïsoleerd voelde. Toen trok hij naar Montpellier. Hij deed een fietsenmakersopleiding. Op zijn 45ste. En opende vier jaar geleden zijn fietsenzaak. ,,Nu heb ik mijn tweede droom”, zegt hij. ,,Als zevenjarig jongetje wilde ik al een fietsenzaak.”

Ook Ronald kwam min of meer toevallig in de wijnwereld terecht. Hij werkte in de hotellerie in Amsterdam. Reisde anderhalf jaar over de wereld. En wilde niet meer terug in een driedelig grijs pak. Hij begon op een camping. Om Frans te leren. Al sprak hij daar vooral Nederlands met gasten. Daarna beheerde hij een chambres d’hôtes. En via vrienden rolde hij de wijn in.

,,Ik wist tot 2012 helemaal niets van wijn. Ik had nog nooit van mijn leven op een trekker gezeten”, vertelt Ronald. Toen een Engels wijndomein een beheerder zocht die er het hele jaar wilde zijn, greep hij zijn kans. Hij kreeg letterlijk de sleutel. Opende de deur van de kelder en begon. De wijngaard was vier jaar verwaarloosd. Hij had geen idee wat de apparaten deden. ,,We zijn gewoon de stekkers erin gaan doen en op de knoppen gaan drukken.”

Thijs kwam vanuit de Amsterdamse evenementenwereld. Hij werkte op het Rembrandtplein. Bij Jantjes Verjaardag. Bij party catering Graaf. Hij kwam in contact met een partner die in Zandvoort Mango’s Beach Bar runde. Ze zochten een strandtent. Via een vriend hoorde hij over een Nederlandse eigenaar in Cap d’Agde die wilde verkopen maar weigerde aan een Fransman te verkopen. ,,Hij zei: ik heb dertig jaar gevochten tegen elke instantie. Dus voor mij is het van belang dat het absoluut iemand anders is.”

Thijs wachtte drie jaar. Tot de concessie verlengd werd. Toen pakte hij zijn kans. Laadde zijn hele familie in de auto en vertrok naar het zuiden. ,,Voor mij was het niet zo eng. Ik ben zelf al vijf jaar behoorlijk de hort op geweest. Overal gewerkt, wereldwijd”, zegt hij.

De Franse slag: het blijft wennen

Het grootste cultuurverschil? De scheiding tussen werk en privé. Die is in Frankrijk heilig. Erwin zat midden in een online chat met een medewerker van zijn boekhoudsoftware. Om tien voor vijf begon het gesprek. Het was complex. Hij stelde vragen. Kreeg antwoorden. Tot opeens de berichten stopten. Even later verscheen er een melding: de chatservice is voorbij. U kunt morgenochtend opnieuw contact opnemen. ,,Ik dacht: ja, dit zal toch niet waar zijn.” ,,Maar dat is het wel. En als je daar helemaal niet tegen kunt, dan moet je hier gewoon weg.”

Ook Thijs ervoer dat. Hij belde zijn contactpersoon bij een tractorbedrijf. Kreeg het antwoordapparaat. Stuurde een sms. Geen reactie. Toen hij de man een dag later toevallig tegenkwam, zei die: ,,Ja, maar ik heb vakantie.” Voor Fransen is het logisch. Werk is werk. Privé is privé. Er zit een duidelijke scheidslijn.

Dat zie je ook in seizoenswerk. Thijs heeft zestien personeelsleden in zijn strandtent. Twaalf werken al jaren voor hem. Maar ze werken allemaal toe naar hun chômage. Hun werkloosheidsuitkering. ,,Zij komen bij mij werken. En dan vragen ze: mag ik alsjeblieft beginnen op die datum tot aan die datum? Want als ik dan die datum erbij heb, dan heb ik de hele winter mijn werkloosheidsuitkering”, legt Thijs uit. Het gebeurt overal in het zuiden. Het is geen uitzondering.

Die uitkering is genereus. Bij werkloosheid krijg je 26 maanden lang 80 procent van je laatste salaris. Je kunt het zelfs in één keer laten uitkeren als je een bedrijf start. Het sociale stelsel is uitgebreid. Ziekenhuis? Kost niets. Tandarts? Bijna niets. Maar de keerzijde is groot. De sociale lasten zijn bijna het dubbele van Nederland. Betaal je iemand een minimumloon van 1200 euro? Dan gaat er 2400 euro uit je kassa.

,,Het is heel duur om personeel te hebben. Ik zou best wat meer willen betalen. Want als ik 2400 euro zou kunnen betalen waarvan maar 30 procent opslagkosten, dan zou ik een salaris van 1600 euro kunnen betalen. Nu kan dat niet”, zegt Erwin. Hij had tot vorige week vier mensen in dienst. Nu zijn het er drie. De kosten zijn simpelweg te hoog.

Dan is er de bureaucratie. De papierwinkel. De procedures. Thijs wachtte vier jaar op zijn bouwvergunning. Ronald stuurde een vraag naar de douane over import procedures. Hij kreeg twee dagen later een dikke envelop. De hele website uitgeprint. Zonder verdere toelichting. ,,Het is het antwoord van: alsjeblieft, zoek het maar uit”, zegt Ronald.

Als iets vastloopt bij een Franse instantie, wordt het weggelegd. Dan moet je zelf doorpakken. Anders kom je onderop de stapel. ,,Als het echt vastloopt, dan ben jij degene die door moet gaan. Die moet zoeken. Die het op een gegeven moment gewoon moet aanpakken”, aldus Ronald.

Drie business tips voor Frankrijk

Toch maken alle drie het waar. Ze runnen succesvolle bedrijven. Ze verdienen goed. Ze genieten van het leven. Wat zijn hun tips?

Blijf Nederlander. Dat is de belangrijkste les van Thijs. ,,Blijf Nederlander en blijf gewoon doorvechten. Ga door tot het einde”, zegt hij. Hij bedoelt: gebruik die directheid. Maak afspraken. En houd je eraan. Elf uur is elf uur. Niet drie uur ’s middags. ,,Doe je dat niet, dan word je overlopen en verlies je een stuk van je integriteit, van je eigen bedrijf.”

Erwin beaamt dat. ,,We zijn wat bot soms. Maar dat enthousiasme, dat opent toch wel deuren”, zegt hij. ,,Een Fransman heeft elf pagina’s nodig om te zeggen dat je een lul bent. Een Nederlander zegt het direct: je bent een lul. En daarna is het over. Het is soms vervelend om te horen. Maar het is wel lekker duidelijk.”

Integreer en investeer. Ronald zit in het bestuur van het syndicaat van Cévenol-wijnboeren. Dat stapje extra wordt gewaardeerd. ,,Als ze zien dat je ze echt omarmt. En dat je er ook een extra stap voor wilt zetten dan wordt dat enorm gewaardeerd”, zegt hij. Spreek de taal. Ga naar lokale events. Bouw een netwerk op. Maar blijf ook jezelf.

Let op: ga niet overboard. Fransen zijn kritisch op hun eigen land. Ze zeuren graag. Daar kun je in meegaan. Maar blijf diplomatiek. ,,Probeer niet een schepje bovenop te doen. Want dan ben je in één keer wel die buitenlander”, waarschuwt Ronald. Geef één voorbeeld. Maar niet twee, drie en vier achter elkaar.

Heb een goed businessplan met genoeg reserves. Erwin startte beide keren met voldoende kapitaal. Dat gaf hem rust. Hij hoefde niet per se direct te verkopen. Hij kon geduldig zijn. Klanten ontvangen met enthousiasme. ,,Dan verkoopt die fiets zichzelf bijna wel”, zegt hij. De eerste jaren vragen grote investeringen. Vaak zonder directe inkomsten. Zorg dat je daar financieel klaar voor bent.

Thijs maakte in het begin een fout. Hij luisterde te veel naar anderen. Ze zeiden: hou die prijzen laag. Anders maak je jezelf kapot. Hij deed het. En liep daardoor twee jaar achter op zijn terugbetaling. ,,Zorg ervoor dat je huiswerk wat dat betreft beter doet. En dat huiswerk heb ik toen niet goed gedaan”, zegt hij nu.

Ook de locatie is cruciaal. Erwin wilde stadsfietsen verkopen. Hij zocht bewust een plek bij het station. Met parkeergelegenheid. Met een tramhalte. Met een grote stoep voor een buitenetalage. Met vier wegen die op hem afkomen. ,,Zorg dat je een goede plek vindt. En beter soms even wachten, dan dat je gelijk het eerste aanpakt.”

De toekomst ziet er goed uit

Alle drie zien ze een mooie toekomst. Erwin begint zijn sociale werkplaats. Vanaf september vangt hij acht jongeren op die buiten de boot vallen. Ze gaan tweedehands fietsen uit Nederland opknappen. Hij hoopt over vier jaar twee winkels te hebben. En weer wat meer tijd te hebben om met zijn zoon te fietsen. ,,Die is nu verschrikkelijk snel. Die is nummer veertien van Frankrijk. Nu zie ik hem alleen de eerste honderd meter en dan is hij weg.”

Ronald verdubbelt zijn productie. Hij plant anderhalf hectare bij. Hij krijgt witte wijn erbij. Over vier jaar is zijn assortiment compleet. En staat hij waar hij wil staan. Thijs draait goed ondanks de toeristische recessie in Zuid-Frankrijk. Hij ziet 10 tot 12 procent omzetdaling. Maar zijn resultaat blijft goed. ,,Ik kan een ton minder draaien, maar vervolgens een ton meer overhouden”, zegt hij nuchter.

Succes in Frankrijk vraagt om hard werken. Maar ook om geluk. Ronald viel als Obelix in de ketel. Hij woonde toevallig naast een wijndomein dat te koop kwam. Maar hij moest het wel zelf doen. ,,Je kunt nog zoveel mensen tegenkomen, maar als je het zelf niet doet en er zelf niet voor gaat, dan had ik het ook niet gered.”

Erwin vat het mooi samen: ,,Ondernemen in Frankrijk is leuk. Het is spannend. Het is soms ingewikkeld. Het is soms onvoorspelbaar. Maar als het eenmaal lukt, dan heb je een goed gevoel. Dan ben je een god in Frankrijk. Ik voel me al 26 jaar een god in Frankrijk.”

Voor Nederlandse ondernemers die naar Frankrijk kijken: ga ervoor. Maar doe je huiswerk. Zorg voor voldoende kapitaal. Leer de taal. Bouw een netwerk op. En vooral: blijf jezelf. Gebruik die Nederlandse directheid niet als zwakte, maar als kracht. Want uiteindelijk waarderen Fransen het als je weet wat je wilt. En als je dat ook gewoon zegt.