Ondernemen op Curaçao: blijf de wereld opzoeken om scherp te blijven

,,Focus niet op het negatieve. Kijk vooral naar wat wel goed gaat in je leven en in je onderneming”, zegt Alberto Afanador. Hij runt koffiebedrijf Miko op Curaçao. Een les die hij leerde toen een grote klant failliet ging en hij bijna alles kwijtraakte. Toch stopte hij niet. Hij draaide de boel om en groeide 25 procent per jaar.

Curaçao trekt steeds meer ondernemers. De mix van culturen maakt het volgens velen een unieke plek om zaken te doen. Toerisme groeit. Investeerders zoals Corendon pompen miljoenen in het eiland. Maar er zijn ook uitdagingen. Goed personeel vinden is lastig. De trustbusiness staat onder druk. Toch zien ondernemers kansen genoeg.

De Curaçaose dynamiek komt aan bod in deze aflevering van Grenzeloos Ondernemen. Presentator Folkert Tempelman praat met drie ondernemers die het eiland van binnenuit kennen. Marijke Hoos runt mediabedrijf Socialutions Caribbean en drie andere bedrijven. Liberty Suarez is eigenaresse van café Number 10. Alberto leidt koffiebedrijf Miko Curaçao. Ze delen hun ervaringen over culturele verschillen, personeelstekorten en de vraag hoe je blijft groeien op een klein eiland.

Meltingpot van culturen

Curaçao is klein. Ongeveer zo groot als Amersfoort, maar dan met een internationaal vliegveld, een eigen regering en een universiteit. Toch biedt het eiland veel. ,,Het is hier makkelijk. Ondernemers staan open voor elkaar”, zegt Marijke. ,,We zitten allemaal in hetzelfde schuitje. Iedereen heeft familie in het buitenland of familie hier en vrienden in het buitenland.”

Alberto beaamt dat. Hij komt oorspronkelijk uit Colombia en groeide op in Suriname. ,,Wat mij van Curaçao het meeste aantrekt is echt de mengelmoes van allerlei culturen, talen en mensen van allerlei werelden die hier samenkomen”, zegt hij. Die diversiteit maakt het eiland volgens hem tot een comfortabele plek om te wonen en te werken. ,,Het is hier makkelijk. Iedereen staat heel erg open. We zitten allemaal in hetzelfde schuitje”, zegt Marijke.

Liberty groeide op op Curaçao. Ze studeerde architectuur in Delft en werd yogadocent in Thailand. Nu runt ze café Number 10. ,,Op Curaçao, wherever you’re from, je hoeft jezelf niet aan te passen. Je bent gewoon jezelf”, zegt ze. ,,Iedereen komt gewoon samen. Het is echt een meltingpot van verschillende culturen. En iedereen is daar oké mee.”

Toch speelt het koloniale verleden nog steeds een rol. Marijke merkt dat ze soms als Nederlandse ondernemer wordt gezien. ,,O, maar jullie Nederlanders komen hier en gaan dit dan zomaar doen”, hoort ze regelmatig. Pas als ze in het Papiaments antwoordt, verandert de toon. ,,Dan merk je: oké, die is toch van het eiland.”

Die culturele sensitiviteit is belangrijk voor ondernemers op het eiland. Het helpt om de taal te spreken. Het helpt om je bewust te zijn van de geschiedenis. En het helpt om open te staan voor verschillende achtergronden en verwachtingen.

Van managing director tot eigen baas

Alberto kwam in 2012 naar Curaçao als managing director van een distributiebedrijf. Acht maanden later kreeg hij een telefoontje. Het bedrijf stopte ermee op Curaçao en Bonaire. Ze wilden zich richten op een grote acquisitie op St. Thomas. ,,Toen stond ik eigenlijk voor een heel groot vraagstuk”, zegt Alberto. ,,Ik had mijn huis verhuurd in Nederland. Ik had mijn auto aan mijn broertje gegeven. En toen dacht ik: shit, wat ga ik nu doen?”

Hij besloot het risico te nemen. Hij schreef de Belgische koffiefabrikant Miko aan. In één weekend maakten ze een deal. Op maandag begon hij zijn eigen bedrijf. ,,Opeens stond ik mijn eerste factuurtje in Excel te maken met een logootje”, zegt hij. ,,En ineens werd het doodeng.”

Het eerste jaar was zwaar. Een grote klant ging failliet. Er stond veel geld open. ,,Op dat moment heb ik echt bijna besloten om ermee te stoppen”, vertelt Alberto. ,,Het voelde gewoon heel onrechtvaardig aan. En ik dacht: shit, ik ben aan het falen.”

,,Op het moment dat een grote klant failliet ging, heb ik echt bijna besloten om te stoppen. Maar toen dacht ik: focus op het positieve.” En hij ging door. Hij leerde focussen op wat wél goed ging. Nu heeft hij 600 klanten. Vorig jaar groeide zijn bedrijf 25 procent. Hij breidt uit met een eigen koffiebranderij. ,,Ik denk dat je geluk altijd zelf afdwingt”, zegt Alberto. ,,Door je inzet en door hard werken.”

Die mindset helpt hem ook bij het omgaan met lastige klanten. Hij heeft er ongeveer twintig. Maar als hij daarop focust, vergeet hij de andere 580 klanten die het juist goed doen. ,,Dat is dan niet eerlijk naar hen toe en ook niet eerlijk naar onze organisatie”, zegt hij.

Blijf de wereld opzoeken

Liberty studeerde architectuur in Delft. Daarna deed ze een yogaopleiding in Thailand. Ze gaf yogalessen en werkte parttime in een koffiebar. Vijf jaar geleden keerde ze terug naar Curaçao. Ze opende café Number 10. Nu draait het voor 95 procent op locals. Toeristen vinden haar via social media.

,,Als ik terugdenk aan alle beslissingen die ik heb moeten nemen om hier te komen, dan weet ik gewoon dat ik het toch zelf in de hand heb”, zegt Liberty. Ze combineert het café met yogalessen. ,,Ik hou van de afwisseling. Het een versterkt het ander.”

Marijke startte in 2014 met mediabedrijf Socialutions. Inmiddels runt ze vier bedrijven via een holding. Naast Socialutions heeft ze Evento (evenementen), Flex work Curaçao (horeca-uitzendbureau) en het Wynwood boutique hotel (hospitality). ,,Er zijn veel pieken en dalen. Die moesten opgevangen worden door de andere takken”, legt ze uit.

Alle drie benadrukken ze hoe belangrijk het is om de wereld op te zoeken. ,,Minstens één à twee keer per jaar de grote wereld opzoeken, bijvoorbeeld Europa of Amerika”, zegt Alberto. ,,Als je op je eiland blijft, dan ga je op een gegeven moment niets nieuws zien. Dan blijf je hangen in oude patronen.”

Liberty beaamt dat. ,,Omdat wij op een eiland wonen, wordt er heel veel gereisd. Iedereen gaat de wereld in. En als je als ondernemer of als bedrijf achterblijft, zijn je klanten eigenlijk alweer tien stappen verder.”

Marijke merkt dat Curaçao soms bepaalde trends overslaat en dan ineens tien stappen tegelijk zet. ,,Zo hebben wij hier de hele fase Hyves bijvoorbeeld overgeslagen. Dat kende Curaçao niet. Wij zijn gewoon meteen, hoppakee, naar Facebook en Insta gegaan”, zegt ze. Die sprongen maken het eiland dynamisch, maar vragen ook alertheid van ondernemers.

Personeel vinden is een uitdaging

Goed personeel vinden blijft lastig op Curaçao. Marijke zocht een vervanger voor haar social media werk. ,,Dat kon ik hier gewoon niet vinden”, zegt ze. ,,Je hebt hier een heel klein poeltje. Je moet hier heel veel geluk hebben en je moet hier een goed oog hebben voor mensen die durven en die een beetje ballen hebben.”

Liberty worstelt met hetzelfde probleem. ,,Goed personeel is moeilijk te vinden, juist op Curaçao”, zegt ze. Ze wil fulltime medewerkers om een sterke kern te bouwen. Maar dat is ingewikkeld op een eiland waar veel studenten parttime willen werken.

Het probleem wordt versterkt doordat veel jongeren tussen 18 en 22 jaar naar het buitenland gaan om te studeren. Ze keren vaak niet terug of pas jaren later. Dat creëert een gat in de arbeidsmarkt. En het vraagt van ondernemers dat ze mensen opleiden en vormgeven.

Alberto probeert zijn medewerkers te empoweren. ,,Hier is nog heel erg de baas en werker mentaliteit. Je doet wat de baas zegt en om vijf uur ga je naar huis”, zegt hij. Hij draagt dezelfde polo’s als zijn monteurs. Hij geeft ze ruimte om mee te denken. ,,Wat ik een beetje mis op Curaçao is mensen meer vrijheid en meer ruimte bieden om te groeien als persoon.”

Marijke ziet een cultureel patroon. ,,Van nature zit hier in de cultuur dat je eigenlijk geen beslissingen durft te nemen. Want als je geen beslissing neemt, hoef je ook niet verantwoordelijk te zijn voor de gevolgen”, legt ze uit. Het vraagt tijd en begeleiding om medewerkers daarin te ontwikkelen.

Samen sterker

Alle drie ondernemers benadrukken het belang van een netwerk. Marijke: ,,Je mag je best wel een beetje kwetsbaar opstellen. Hoe doen jullie dit? En hoe kijken jullie daartegen aan?”

Liberty zit in een vriendengroep met ondernemers uit verschillende branches. Horeca, accountancy, spa. ,,Zo inspireren we elkaar. We doen ook veel samen: adviseren, vragen, collabs”, zegt ze. ,,En ook al zijn we toch allemaal gespecialiseerd in ons eigen bedrijf, uiteindelijk komt het allemaal samen en kunnen we toch van elkaar leren.”

Die uitwisseling werkt als een spiegel. Ondernemende vrienden houden elkaar scherp. Ze wijzen op blinde vlekken. Ze delen oplossingen. En ze vieren successen samen. Op een klein eiland is dat netwerk extra waardevol.

Alberto heeft inmiddels medewerkers die al vier jaar bij hem werken. Een zeldzaamheid op een eiland waar het personeelsverloop bij sommige bedrijven 50 procent per jaar is. ,,Dat geeft toch wel iets aan”, zegt hij. Hij blijft investeren in training en ontwikkeling.

De toekomst

Het economisch klimaat op Curaçao is wisselend. De trustbusiness staat onder druk. Maar het toerisme groeit. Corendon investeert miljoenen in hotels. ,,Als dadelijk het financiële wereldje instort, wordt dat ergens anders opgevangen. Door bijvoorbeeld het toerisme”, verwacht Alberto.

Marijke wil de komende jaren de wortels laten groeien. ,,We hebben gezegd: dit is het. We gaan er geen pilaartjes meer bij zetten. Maar nu moeten we even alles goed met de voeten in aarde zetten.” Haar doel: minder werken. Van zeventig uur naar vijftig uur per week.

Liberty overweegt uitbreiding. ,,Op deze locatie zijn we wel nu goed zoals we zijn”, zegt ze. ,,En wie weet is er wel andere uitbreiding op het eiland mogelijk.”

Alberto blijft groeien. Hij richt zich nu op de kantorenmarkt naast de horeca. Met zijn koffiebranderij krijgt hij meer controle over kwaliteit en smaken. ,,We kunnen echt gespecialiseerd, op maat mensen de koffie aanbieden”, zegt hij.

Voor aspirant-internationale ondernemers is de boodschap helder. Neem het risico. Focus op het positieve. Blijf je ontwikkelen. En vergeet niet: je creëert je eigen geluk door de beslissingen die je neemt.